Kun je in een koor zingen als je slechtziend bent? Voor Elise is het antwoord: ja. Maar het helpt als het koor bereid is mee te denken en als je zelf ontdekt welke aanpassingen voor jou werken.
Elise is vanaf haar geboorte slechtziend en heeft bij verschillende koren gezongen. Daardoor weet ze inmiddels goed wat voor haar wel en niet werkt.
Wat heb je nodig om in een koor te zingen?
Als je slechtziend bent, spelen er meer dingen mee dan alleen de muziek. Kun je bij de repetitie komen? Kun je de dirigent voldoende volgen? Is de bladmuziek leesbaar? En kan iemand je helpen als dat nodig is?
Voor Elise waren de antwoorden bij ieder koor anders.
Haar eerste ervaring met een koor
Na de middelbare school werd Elise lid van een musical- en operettegezelschap in haar woonplaats. Ze vond zingen leuk, wilde vaker de deur uit en nieuwe mensen leren kennen.
Haar vader bracht en haalde haar. In het begin namen koorleden haar mee op sleeptouw. Ze stelden haar voor aan anderen en vertelden hoe repetities en uitvoeringen verliepen.
Tijdens optredens hielp iemand haar bij het op- en afgaan van het podium.
De bladmuziek werd vergroot naar A3-formaat. Daardoor kon Elise tijdens de repetities meelezen. Ook kon ze de dirigent voldoende zien om te weten wanneer ze moest inzetten, harder of zachter moest zingen en wanneer een noot eindigde.
Dat werkte goed, totdat het koor ook danspasjes ging doen. Elise probeerde mee te doen, maar merkte dat dit haar te veel inspanning kostte. Ze besloot te stoppen.
Bladmuziek lezen als je slechtziend bent
Een aantal jaren later ging Elise via een vriendin bij een groot gemengd koor zingen.
Daar gebruikte ze een loepbril om de bladmuziek te lezen. Ook kon ze de dirigent voldoende zien.
Bladmuziek hoeft dus niet altijd op dezelfde manier te worden aangeboden. Voor Elise werkte eerst vergroten naar A3 en later een loepbril. Bij haar huidige koor wordt muziek ook in grootletter of braille aangeboden.
Thuis oefent Elise nieuwe liedjes daarnaast met YouTube.
Je hoeft niet aan alles mee te doen
Bij het gemengde koor deed Elise niet altijd mee aan uitvoeringen. Ze had andere bezigheden en lang staan vond ze vermoeiend.
Alleen naar de repetities gaan was voor haar ook voldoende.
Dat is een belangrijke ervaring: lid zijn van een koor betekent niet dat je aan iedere uitvoering of activiteit moet deelnemen.
Met het koor ging Elise wel mee op koorreis naar Rome. Haar vriendin begeleidde haar tijdens die reis.
Vervoer kan bepalend zijn
Ook vervoer speelde steeds een rol.
Bij het eerste koor bracht haar vader haar. Later reisde Elise met de bus en trof ze onderweg haar vriendin. Na een verhuizing ging ze eerst met de taxi en later kon ze met plaatsgenoten meerijden.
Toch werd het late tijdstip van de repetities uiteindelijk een probleem. Vaak was ze pas rond 23.00 uur thuis.
Een koor kan muzikaal dus goed passen, maar praktisch toch minder geschikt zijn.
Een klein koor bleek beter te passen
Een paar jaar later hoorde Elise tijdens een herdenking een klein kerkkoor zingen. De muziek sprak haar aan en ze besloot zich aan te sluiten.
Het is het kerkkoor van een verzorgingshuis voor blinde en slechtziende ouderen.
Het kleine koor bleek goed bij haar te passen. Elise kan de dirigent goed zien en het repertoire is vrij vast. Daardoor hoeft ze niet voortdurend nieuwe liedjes in te studeren.
De bladmuziek wordt voor haar vergroot. Zelf zorgt ze er met knippen en plakken voor dat die op een handzaam A4’tje past.
Ook het vervoer is geregeld: ze kan met iemand meerijden naar de repetities.
Zo kunnen meer koorleden meedoen
Binnen het koor wordt rekening gehouden met verschillende manieren van lezen. Teksten kunnen bijvoorbeeld in braille of grootletter worden aangeboden.
Maar niet iedereen kan daarmee uit de voeten.
Toen er mensen bijkwamen die geen braille of grootletter konden lezen, bedacht Elise zelf een oplossing. Ze zorgde voor mp3-bestanden op een USB-stick en voor uitgeprinte teksten die met een voorleesapparaat kunnen worden gelezen.
Zo kunnen ook zij de liedjes thuis oefenen.
Wat helpt als je slechtziend bent en wilt zingen?
De ervaringen van Elise laten zien dat vooral deze dingen belangrijk zijn:
- bladmuziek die je op jouw manier kunt lezen;
- de dirigent voldoende kunnen volgen;
- hulp van koorleden als dat nodig is;
- vervoer dat praktisch haalbaar is;
- ruimte om niet aan iedere uitvoering of activiteit mee te doen;
- een koor dat bereid is mee te denken.
Elise zingt nu één keer per maand tijdens een kerkdienst. Juist de kleinschaligheid, de muziek en de bereidheid om rekening met elkaar te houden maken dat dit koor bij haar past.
Haar ervaring na jaren zingen is duidelijk: als je slechtziend bent, kun je prima in een koor zingen. Met wat creativiteit en bereidheid van beide kanten is er vaak veel mogelijk.