“Je zag mijn jas toch ook?”
“Je liep zelf naar de tafel.”
“Als je kunt appen, kun je dit toch ook lezen?”
Als je slechtziend bent, krijg je regelmatig vragen over wat je wel en niet ziet. Dat kan lastig uit te leggen zijn. Je kunt iets groots soms wel herkennen, maar kleine details missen. Of je vindt zonder moeite de weg in een bekende ruimte, terwijl je op een onbekende plek vastloopt.
Hoe leg je dat kort en duidelijk uit?
Slechtziendheid is voor iedereen anders
Slechtziendheid betekent niet alleen dat je wazig ziet. De een ziet nog licht, kleur of beweging. De ander ziet grote vormen, maar geen details. Sommige mensen herkennen geen gezichten of missen wat er naast hen gebeurt.
Ook licht, contrast, afstand en drukte maken verschil. De een ziet beter met extra licht. Voor een ander is fel licht juist verblindend.
Daardoor kun je een kopje op tafel vinden, maar geen prijskaartje lezen. Of iemand aankijken zonder het gezicht te herkennen.
Leg uit wat je nog ziet
Een kort voorbeeld uit de situatie werkt vaak beter dan een uitgebreide uitleg over je oogaandoening.
Je kunt bijvoorbeeld zeggen:
“Ik zie nog wel iets, maar mis veel details.”
“Ik zie dat er iemand staat, maar herken het gezicht niet.”
“Ik kan je aankijken, maar dat betekent niet dat ik je gezicht goed zie.”
“Wat ik kan herkennen, verschilt per situatie.”
Kies een zin die past bij jouw zicht. Zo hoef je niet iedere keer opnieuw naar woorden te zoeken.
Leg uit waarom iets soms wel lukt
Voor anderen kan het tegenstrijdig lijken dat je het ene wel ziet en het andere niet.
Je kunt dan zeggen:
“Bij dit licht kan ik het beter herkennen.”
“In een drukke omgeving mis ik meer informatie.”
“Ik ken deze ruimte. Daarom kan ik hier makkelijker mijn weg vinden.”
“Als ik moe ben, kost kijken mij meer moeite.”
Vermoeidheid kan het gebruiken van je zicht extra zwaar maken. Lees ook waarom slechtziendheid zoveel energie kost.
Vertel welke hulp je nodig hebt
Mensen willen soms helpen, maar weten niet wat prettig is. Vertel daarom concreet wat de ander kan doen.
Bijvoorbeeld:
“Wil je voorlezen wat er op het bord staat?”
“Ik herken gezichten niet. Wil je even je naam zeggen?”
“Wil je vertellen waar de lege stoel staat?”
Laat mij jouw arm vasthouden. Dat loopt prettiger.”
Zo hoeft de ander niet te raden en houd jij zelf de regie.
Waarom gebruik je soms een witte stok?
Niet iedere slechtziende persoon gebruikt een witte stok op dezelfde manier. De een gebruikt de stok altijd. Een ander vooral op onbekende routes, in het donker of op drukke plekken.
Je kunt zeggen:
“Ik ken deze route goed. Op een onbekende plek gebruik ik mijn stok wel.”
Of:
“Ik gebruik mijn stok wanneer die mij helpt om veiliger en zelfstandiger te lopen.”
Het gebruik van een witte stok zegt niet precies hoeveel iemand ziet.
Hoe gebruik je een smartphone als je slechtziend bent?
Een smartphone gebruiken betekent niet dat je goed ziet. Veel blinde en slechtziende mensen gebruiken vergroting, grotere letters, extra contrast of een schermlezer.
Je kunt kort uitleggen:
“Ik gebruik sterke vergroting. Zonder die instelling kan ik de tekst niet lezen.”
Of:
“Mijn telefoon leest de tekst en knoppen voor.”
Een hulpmiddel maakt iets mogelijk. Het neemt je slechtziendheid niet weg.
Lees meer over een smartphone gebruiken als je blind of slechtziend bent.
Je hoeft niet alles uit te leggen
Niet iedere vraag hoeft een uitgebreid antwoord te krijgen. Soms wil iemand je oprecht begrijpen. Op een ander moment heb je geen tijd of energie om je situatie uit te leggen.
Dan kun je zeggen:
“Dat verschilt per situatie.”
“Het belangrijkste is dat ik dit niet kan lezen.”
“Ik geef wel aan als ik hulp nodig heb.”
Je hoeft je slechtziendheid niet te bewijzen.
Krijg je regelmatig vervelende opmerkingen of te maken met vooroordelen? Lees dan ook hoe je kunt omgaan met vooroordelen en ongemakkelijke reacties.
Kies een uitleg die bij jou past
Er bestaat geen uitleg die voor iedere slechtziende persoon klopt. De ene persoon vertelt uitgebreid wat die ziet. De ander zegt alleen wat die op dat moment nodig heeft.
Beide zijn goed.
Je mag kort zijn. Je mag duidelijk zijn. En je mag besluiten dat je op dat moment niets wilt uitleggen.
Je hoeft niet steeds je hele verhaal te vertellen om serieus genomen te worden.