Veel mensen met een visuele beperking herkennen het gevoel. Na een werkdag, een middag boodschappen doen of een bezoek aan familie is alle energie op. Dat roept soms onbegrip op. “Je hebt toch niet zo veel gedaan?” is een opmerking die veel blinden en slechtzienden maar al te goed kennen.
Toch is die vermoeidheid heel echt. Niet omdat een visuele beperking zelf moe maakt, maar omdat vrijwel iedere dagelijkse activiteit extra concentratie vraagt. Al die kleine inspanningen samen zorgen ervoor dat veel mensen met een visuele beperking aan het einde van de dag uitgeput zijn.
Herken je dat gevoel? Dan ben je zeker niet de enige.
Waarom slechtziendheid zoveel energie kost
Wie goed ziet, verwerkt een enorme hoeveelheid informatie zonder daar bewust over na te denken. Een gezicht wordt herkend, een route wordt gevolgd en een stoeprand valt vanzelf op.
Bij slechtziendheid of blindheid werkt dat vaak anders. De hersenen vullen voortdurend ontbrekende informatie aan. Is dat een stoeprand of een schaduw? Is dit de juiste deur? Kan hier veilig worden overgestoken?
Eén zo’n moment kost weinig energie. Maar omdat dit zich de hele dag herhaalt, wordt een gewone dag veel intensiever dan veel mensen beseffen. Daarom ervaren veel blinden en slechtzienden vermoeidheid door hun visuele beperking, ook als zij lichamelijk weinig hebben gedaan.
De onzichtbare mentale belasting
Het is vaak niet het beperkte zicht zelf dat de meeste energie kost, maar alles wat daarbij komt kijken.
Veel mensen denken voortdurend vooruit. Waar begint de trap? Hoe druk zal het zijn? Is de verlichting voldoende? Kan deze route zelfstandig worden afgelegd?
Ook sociale situaties vragen extra aandacht. Gezichtsuitdrukkingen en lichaamstaal zijn minder goed zichtbaar, waardoor gesprekken meer concentratie vragen. Tegelijk proberen veel mensen hun beperking zo min mogelijk op de voorgrond te laten staan. Er wordt soms gedaan alsof iemand direct wordt herkend of een tekst zonder moeite kan worden gelezen. Dat voortdurende schakelen en compenseren kost ongemerkt veel energie.
Waarom drukke omgevingen zo vermoeiend zijn
Veel blinden en slechtzienden herkennen overprikkeling. Niet iedereen ervaart dit in dezelfde mate, maar drukke omgevingen vragen vaak extra concentratie.
Op een station, in een winkelcentrum of tijdens een drukke bijeenkomst komen veel geluiden en prikkels tegelijk binnen. Omdat vaak meer wordt vertrouwd op gehoor, tast en geheugen, kost het extra energie om precies die informatie eruit te halen die belangrijk is.
Ook licht heeft veel invloed. Fel zonlicht, tegenlicht of wisselende verlichting kunnen ervoor zorgen dat dezelfde route de ene dag moeiteloos verloopt en de andere dag juist veel inspanning vraagt.
Hoe merk je dat je energie opraakt?
Vermoeidheid bouwt zich meestal langzaam op. Concentreren wordt moeilijker, lezen kost meer moeite en gesprekken volgen vraagt steeds meer aandacht. Veel mensen merken pas thuis hoe moe ze werkelijk zijn.
Juist daardoor blijft deze vorm van vermoeidheid vaak onzichtbaar voor collega’s, vrienden en familie.
Wat helpt om energie te besparen?
Een visuele beperking verdwijnt niet, maar je kunt wel slimmer met je energie omgaan. Lees hoe Elise dat doet.
Veel mensen merken dat het helpt om op tijd een korte pauze te nemen in plaats van door te gaan tot alle energie op is. Ook hulpmiddelen zoals een schermlezer, vergrotingssoftware, goede verlichting of een navigatie-app kunnen dagelijkse taken minder belastend maken.
Daarnaast helpt het om rekening te houden met omstandigheden. Drukte, licht, stress en gezondheid hebben allemaal invloed op hoeveel energie een dag kost. Geen dag is hetzelfde, en dat is heel normaal.
Ook open zijn over je vermoeidheid naar de omgeving kan helpen. Vermoeidheid is onzichtbaar en daardoor niet altijd begrijpelijk. Een eenvoudige uitleg zorgt vaak voor meer begrip.
Je bent niet de enige
Veel blinden en slechtzienden vertellen dat zij lange tijd dachten dat zij zich aanstelden. Pas toen zij ervaringen van anderen hoorden, ontdekten zij hoe herkenbaar deze vermoeidheid eigenlijk is.
Dat besef verandert de vermoeidheid niet, maar wel de manier waarop ernaar wordt gekeken. Het is geen teken van zwakte, maar een logisch gevolg van de extra inspanning die leven met een visuele beperking iedere dag vraagt.
Goed voor jezelf zorgen is óók zelfstandig leven
Zelfstandig leven betekent niet dat er altijd moet worden doorgezet. Soms is de verstandigste keuze juist om op tijd rust te nemen, een hulpmiddel te gebruiken of hulp te accepteren wanneer dat energie bespaart.
Door bewust met je energie om te gaan, blijft er meer ruimte over voor de dingen waar je energie van krijgt: werk, studie, familie, hobby’s en sociale contacten.
Veel blinden en slechtzienden herkennen deze onzichtbare vermoeidheid. Je bent dus zeker niet de enige.