Blind of slechtziend worden verandert veel. Soms gebeurt dat geleidelijk, soms heel plotseling. Wat de oorzaak ook is, vroeg of laat krijgen veel mensen te maken met dezelfde vraag:
Hoe accepteer ik dat mijn zicht niet meer terugkomt?
Een eenvoudig antwoord bestaat niet. Iedereen beleeft dit proces op zijn eigen manier. Toch zijn er ervaringen die veel blinden en slechtzienden herkennen.
Wat is acceptatie eigenlijk?
Veel mensen denken dat acceptatie betekent dat je vrede moet hebben met je situatie of er zelfs blij mee moet zijn.
Maar zo werkt het meestal niet.
Acceptatie betekent niet dat je het verlies van zicht leuk vindt. Het betekent ook niet dat verdriet, boosheid of frustratie verdwijnen.
Voor veel mensen betekent acceptatie vooral dat je erkent dat je situatie is veranderd en leert omgaan met de gevolgen daarvan.
Je stopt met vechten tegen de realiteit van je zichtverlies en gaat stap voor stap ontdekken wat nog wél mogelijk is. Dat betekent niet dat je opgeeft of stopt met zoeken naar oplossingen. Veel blinden en slechtzienden blijven nieuwe hulpmiddelen, vaardigheden en manieren ontdekken om zelfstandig te leven.
Misschien is acceptatie daarom het best te omschrijven als:
Niet langer vechten tegen de realiteit van je zichtverlies, maar leren leven met wat er wél mogelijk is.
Acceptatie is geen eindpunt
Veel mensen verwachten dat acceptatie iets is wat je op een dag bereikt. Alsof er een moment komt waarop alles verwerkt is.
In de praktijk ervaren veel blinden en slechtzienden dat anders.
Soms gaat het maanden goed en dan gebeurt er iets waardoor je opnieuw wordt geconfronteerd met wat er is veranderd. Een activiteit die niet meer lukt zoals vroeger. Een situatie waarin je merkt hoeveel energie iets kost. Of een moment waarop je beseft dat je zichtverlies nog steeds invloed heeft op je leven.
Dat betekent niet dat je terug bij af bent.
Deskundigen noemen dit vaak levend verlies. Het verlies van zicht is niet iets wat je één keer verwerkt en daarna achter je laat. Nieuwe situaties kunnen gevoelens van verdriet, frustratie of gemis opnieuw naar boven brengen. Dat hoort bij het proces.
Wat kan helpen?
Toen ik mijn zicht verloor, zocht ik vooral naar ervaringen van andere blinden en slechtzienden.
Niet naar theorie, maar naar mensen die al hadden meegemaakt waar ik middenin zat.
Hun verhalen gaven geen kant-en-klare oplossingen, maar lieten wel zien dat er mogelijkheden bleven bestaan. Dat gaf vertrouwen.
Ook kleine stappen zetten hielp. Zelf koffie kunnen zetten, leren, een app uitproberen of nieuwe vaardigheden ontwikkelen. Niet alles tegelijk willen oplossen, maar stap voor stap verdergaan.
Daarnaast ontdekte ik hoe belangrijk technologie kan zijn. Schermlezers, navigatie-apps en andere hulpmiddelen maken het mogelijk om veel dingen zelfstandig te blijven doen.
Misschien wel de belangrijkste les was dat moeilijke dagen erbij horen. Er zijn nog steeds momenten waarop het verlies van zicht me raakt. Dat betekent niet dat mijn acceptatie mislukt is. Het betekent simpelweg dat ik mens ben.
Vergeet je energie niet
Iets waar minder vaak over wordt gesproken, is hoeveel energie leven met een visuele beperking kan kosten.
Dagelijkse activiteiten vragen vaak meer concentratie, aandacht en planning dan vroeger. Ook het omgaan met veranderingen en emoties kost energie.
Veel blinden en slechtzienden herkennen daarom het gevoel dat ze sneller vermoeid zijn dan voorheen. Bewust omgaan met je energie is geen teken van zwakte, maar juist een belangrijke vaardigheid.
Wanneer hulp verstandig is
Soms is het verlies van zicht zo ingrijpend dat extra ondersteuning nodig is.
Merk je dat verdriet, angst of somberheid je dagelijks leven blijven beheersen? Of loop je vast in het oppakken van je leven? Dan kan professionele hulp waardevol zijn.
Een psycholoog, maatschappelijk werker of gespecialiseerde begeleider kan helpen om beter om te gaan met de veranderingen die blindheid of slechtziendheid met zich meebrengt.
Je hoeft het niet alleen te doen
Acceptatie van blindheid of slechtziendheid kent geen vaste route en geen einddatum.
Iedereen bewandelt zijn eigen pad.
Juist daarom kunnen ervaringen van andere blinden en slechtzienden waardevol zijn. Niet omdat zij alle antwoorden hebben, maar omdat zij laten zien dat er meerdere manieren zijn om met de uitdagingen van zichtverlies om te gaan.
Geef jezelf de tijd.
Ontdek wat werkt.
En kies wat bij jou past.
Blindfluencers
Zelfstandig leven, op jouw manier.