Je kunt een gewone smartphone gebruiken als je blind of slechtziend bent. Op een iPhone helpt VoiceOver je om te horen wat er op het scherm staat. Op een Android-telefoon gebruik je daarvoor TalkBack. Zie je nog iets, dan kunnen vergroting, grotere letters, contrast en voorlezen helpen.
Je gebruikt je telefoon dus niet minder, maar anders.
Hoe werkt een smartphone als je blind bent?
VoiceOver en TalkBack zijn schermlezers. Ze spreken apps, berichten, knoppen en menu’s uit.
Je beweegt met je vinger over het scherm of veegt naar links en rechts. De telefoon vertelt waar je bent. Met een dubbele tik open je meestal het gekozen onderdeel.
Dat voelt in het begin vaak langzaam en ingewikkeld. Je moet nieuwe bewegingen leren en goed luisteren. Door dezelfde handelingen regelmatig te oefenen, ontstaat steeds meer routine.
Welke instellingen helpen als je slechtziend bent?
Als je nog iets ziet, kun je het scherm aanpassen aan wat voor jou prettig werkt. Denk aan grotere letters, schermvergroting, extra contrast, kleurfilters, aangepaste helderheid en tekst laten voorlezen.
Ook kun je berichten dicteren in plaats van typen.
Donkere modus werkt voor sommige slechtzienden prettig, maar niet voor iedereen. Probeer daarom verschillende instellingen uit. Soms kijk je naar het scherm en soms luister je. Die combinatie kan helpen als kijken veel energie kost.
Welke apps kun je gebruiken?
Veel gewone apps werken met VoiceOver, TalkBack of vergroting. Denk aan WhatsApp, e-mail, agenda, bankieren, navigatie, openbaar vervoer en boodschappenapps.
Niet iedere app is volledig toegankelijk. Soms zegt de schermlezer alleen ‘knop’, zonder uit te leggen wat die knop doet. Ook kan een app na een update anders of minder goed werken.
Dat ligt niet aan jouw bediening. De app is dan niet goed toegankelijk gemaakt.
Er zijn ook apps die visuele informatie omzetten in gesproken informatie. Voorbeelden zijn Be My Eyes en Seeing AI.
Met deze apps kun je bijvoorbeeld tekst laten voorlezen, een voorwerp herkennen of een foto laten beschrijven. Lees hier wat het beste voor jou werkt. NaviLens werkt alleen op plaatsen en producten waar speciale codes zijn aangebracht.
AI-apps kunnen fouten maken. Laat informatie over medicijnen, betalingen, verkeer en officiële documenten daarom altijd extra controleren.
Is een iPhone of Android beter?
Zowel een iPhone als een Android-telefoon kan goed werken.
Een iPhone heeft VoiceOver. Android heeft TalkBack. Android-telefoons kunnen per merk van elkaar verschillen. Een Samsung werkt daardoor niet altijd precies hetzelfde als een Google Pixel.
Welke telefoon bij je past, hangt af van je budget, ervaring, apps en de hulp die je kunt krijgen. Probeer een toestel daarom bij voorkeur uit voordat je het koopt.
De beste smartphone is niet automatisch het nieuwste toestel. Het is de telefoon waarmee jij kunt doen wat voor jou belangrijk is.
Wat als een touchscreen lastig is?
Niet iedereen vindt vegen en dubbeltikken prettig. Misschien zijn de bewegingen lastig of kost luisteren veel energie.
Dan kun je een extern toetsenbord, een brailleleesregel of een hulpmiddel met fysieke knoppen gebruiken. Een voorbeeld is Hable Easy. Daarmee kun je verschillende basisfuncties van VoiceOver en TalkBack bedienen zonder steeds over het scherm te vegen.
Voor sommige handelingen blijft het touchscreen wel nodig.
Hoe leer je een smartphone gebruiken?
Begin klein. Kies eerst één handeling die je vaak nodig hebt, zoals bellen, WhatsApp openen of een bericht lezen.
Oefen daarna steeds één stap tegelijk. Laat iemand naast je uitleggen wat er gebeurt, maar voer de handelingen zelf uit. Daar leer je meer van dan wanneer iemand de telefoon overneemt.
Voor training kun je in Nederland terecht bij onder andere Koninklijke Visio en Bartiméus. In België bieden Licht en Liefde en de Brailleliga ondersteuning.
Gun jezelf tijd
Een smartphone leren gebruiken zonder goed zicht kost tijd. Zeker als je vroeger snel met je telefoon werkte, kan het frustrerend zijn om handelingen opnieuw te moeten leren.
Misschien kost tien minuten oefenen al veel concentratie. Dat is niet vreemd. Je leert niet alleen een apparaat bedienen, maar ook informatie op een andere manier opnemen.
Begin daarom met wat je het meest nodig hebt. Zelf een bericht versturen, een afspraak terugvinden of een route starten zijn belangrijke stappen. Iedere handeling die je zelf kunt uitvoeren, geeft je meer zelfstandigheid en regie.
Veelgestelde vragen
Kun je een smartphone gebruiken als je volledig blind bent?
Ja. Met VoiceOver op een iPhone of TalkBack op Android kun je apps, berichten, knoppen en menu’s laten voorlezen en bedienen.
Welke smartphone is het beste voor blinden?
Er is niet één beste smartphone. Zowel iPhone als Android kan geschikt zijn. De beste keuze hangt af van je wensen, budget, ervaring en beschikbare begeleiding.
Welke apps zijn handig voor blinden en slechtzienden?
Voorbeelden zijn Be My Eyes, Seeing A. Ze kunnen helpen bij het lezen van tekst en het herkennen of beschrijven van visuele informatie. Controleer belangrijke informatie altijd extra.
Welke instellingen helpen als je slechtziend bent?
Grotere letters, schermvergroting, contrast, kleurfilters, aangepaste helderheid, voorlezen en dicteren kunnen helpen. Vaak werkt een combinatie het prettigst.